Patuloy na nagiging seryosong suliraning pangkalusugan sa Pilipinas ang Chronic Kidney Disease (CKD) o malalang sakit sa bato, na nakakaapekto sa milyun-milyong Pilipino kahit walang malinaw na sintomas sa mga unang yugto nito. Ayon sa mga eksperto, mahalaga ang maagang pagtuklas at wastong pangangalaga upang mapabagal ang paglala ng sakit at maiwasan ang komplikasyon.
CKD: Tahimik ngunit Mapanganib na Sakit
Ang Chronic Kidney Disease ay isang progresibong kondisyon kung saan unti-unting nawawala ang kakayahan ng mga bato na salain ang dumi at sobrang likido sa dugo. Dahil kadalasang walang sintomas sa simula, maraming pasyente ang nalalaman lamang na may sakit sila kapag malala na ang pinsala sa bato.
Batay sa mga pag-aaral, tinatayang umabot na sa 35.94% ang kaso ng CKD sa Pilipinas—mas mataas kumpara sa pandaigdigang average na 9.1% hanggang 13.4%.
Pag-unawa sa mga Yugto ng CKD
Ang CKD ay may limang yugto, mula Stage 1 o banayad na pinsala hanggang Stage 5 o end-stage kidney disease na nangangailangan na ng mas agresibong gamutan.
Ayon kay Dr. Aina Duque, nephrologist ng Capitol Medical Center, isa sa mga unang senyales ng sakit sa bato ang pagkakaroon ng protina sa ihi.
Dalawang pangunahing pagsusuri ang ginagamit upang matukoy ang CKD:
eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate) – pagsusuri sa dugo upang masukat ang kidney function
uACR (Urine Albumin-Creatinine Ratio) – pagsusuri sa ihi upang makita ang maagang pinsala sa bato
Mga Sanhi at Risk Factors
Itinuturing na pangunahing sanhi ng kidney failure ang diabetes, kasunod ang altapresyon o hypertension. Ang dalawang kondisyong ito ay nagdudulot ng matagalang stress sa mga bato na humahantong sa unti-unting pagkasira nito.
Kabilang din sa mga risk factors ang:
* Glomerulonephritis
* Polycystic kidney disease
* Sakit sa puso at obesity
* Katandaan
* Family history ng sakit sa bato
Mga Sintomas na Dapat Bantayan
Karaniwang lumalabas lamang ang sintomas kapag malala na ang CKD. Ilan sa mga dapat bantayan ay:
- Mabula o maputing ihi
- Madalas na pag-ihi, lalo na sa gabi
- Pamamaga ng paa, kamay, o bukung-bukong
- Madaling pagkapagod
- Kawalan ng gana kumain
- Pagduduwal at pagsusuka
- Hirap sa paghinga o pananakit ng dibdib
- Mataas na presyon ng dugo
- Pagkalito o neurological complications
Gamutan na Nakabatay sa Pangangailangan ng Pasyente
Ayon kay Dr. Duque, walang iisang paraan ng paggamot para sa CKD dahil magkakaiba ang kondisyon ng bawat pasyente.
Maaaring kabilang sa gamutan ang:
Pagbabago sa Lifestyle at Gamot
Sa mga unang yugto, maaaring mapabagal ang paglala ng sakit sa pamamagitan ng:
* Tamang pagkain at diet modification
* Pagkontrol ng blood sugar at blood pressure
* Angkop na gamot ayon sa kondisyon
Dialysis
Kapag malubha na ang pinsala sa bato, kinakailangan ang dialysis upang alisin ang dumi sa dugo:
Hemodialysis – paggamit ng makina sa labas ng katawan
Peritoneal Dialysis – paggamit ng abdominal lining bilang natural filter
Kidney Transplant
Para sa Stage 5 CKD, nananatiling pinakamabisang lunas ang kidney transplant.
Mahalagang Papel ng Nephrologist
Bagama’t hindi na ganap na maibabalik ang nasirang bato, layunin ng nephrologist na mapabagal ang paglala ng sakit at mapanatili ang natitirang kidney function ng pasyente sa pamamagitan ng maagang diagnosis at tuloy-tuloy na pangangalaga.
Komprehensibong Pangangalaga sa Capitol Medical Center
Nag-aalok ang Capitol Medical Center ng holistic na approach sa pamamahala ng CKD — mula maagang screening hanggang advanced treatment.
Sa pamamagitan ng Vitality Center, nagtutulungan ang mga nephrologist at clinical nutritionist upang makagawa ng meal plans na akma sa kondisyon ng pasyente, na tumutulong hindi lamang sa pisikal na kalusugan kundi pati sa emosyonal na kapakanan ng mga may CKD.
Alagaan ang Iyong Kidney Health
Hinihikayat ng mga eksperto ang publiko, lalo na ang may diabetes at altapresyon, na sumailalim sa regular na kidney screening upang maiwasan ang komplikasyon.
Magpatingin at alamin kung paano makatutulong ang mga espesyalista sa pagpapanatili ng mas maayos na kalusugan at kalidad ng buhay. #END
News Source: CAPITOL MEDICAL CENTER
Photo credit: ABS-CBN